ابراهيم عاملي ( موثق )
269
تفسير عاملي ( فارسي )
تفسير حسينى : در زاد المسير آورده كه سبب نزول اين آيت آن بود كه مردى خداى را در نماز به اسم اللَّه ياد كرد و به اسم الرّحمان نيز بخواند ابو جهل گفت كه محمّد و اصحاب او مىگويند كه ما يك خداى را مىپرستيم ، پس اين مرد چرا دو خدا را مىخواند ؟ آيت آمد كه اسماء الهى بسيار است ، همه نيكو است او را بدان نامها بخوانيد . تفسير طنطاوى : نتيجه ى اين جمله دو معنى است : خداوند عالم محتاج نيست و همه موجودات نيازمند او هستند ، از اين جهت يك دسته خود داراى معانى نيكو است مثل قديم ، باقى ، قادر ، عالم ، واحد ، و يك دسته به واسطه ى نتيجه و اثر نيكو است : مثل : غفّار ، رحمن ، شكور ، حليم . « فَادْعُوه بِها » 181 مجمع و غيره : يعنى به آن نامها خدا را بخوانيد و دعا كنيد در كشّاف معنى كرده است : به آن نامها خدا را بناميد . در تفسير حسينى نوشته است پس او را بدان اوصاف شناسيد ، و گفتهاند : متخلَّق شويد به اخلاق ربّانى ، و متّصف گرديد به اوصاف حقّانى . « وَذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ » 181 طبرى : يعنى مشركين نامهاى خدا را از معنى اصلى خود مىگرداندند ، و با تغيير آن بتهاى خود را نامگذارى مىكردند مثل لفظ « اللَّه » كه آن را دگرگون كرده و به صورت « الات » نام بت مىكردند و كلمه ى « العزيز » كه نام خدا است « العزّى » تلفّظ مىكردند و بت را به آن مىناميدند . مجمع البيان : حمزه « يلحدون » با فتح ياء و حاء خوانده است و ديگران با ضمّ ياء و كسر حاء خواندهاند و هر دو به يك معنى است . تفسير حسينى نوشته : يعنى بگذاريد متابعت آنها كه از روى جهل ميل كنند به كجى در نامهاى او ، يعنى تسميه مىكنند حقّ سبحانه را به نامى كه اذن شرع بدان لاحق نشده چنانچه اعراب حقّ را « يا ابا المكارم » و « يا ابيض الوجه » مى - گفتند ، و نصارى « يا ابا المسيح » و حكما « علَّت اولى » مىخواندند . و گفتهاند : « الحاد » اشتقاق اسماى بتان بود از اسماى الهى چون منات از منّان .